Γράφει o Δρ. Δημήτριος Κοτσίρης, MD, PhD, FEBU, Χειρουργός Ουρολόγος – Ανδρολόγος, Συνεργάτης της Γενικής Κλινικής Κοζάνης
Ο κολικός του νεφρού θεωρείται ένας από τους πιο έντονους και οξείς πόνους που μπορεί να βιώσει ο άνθρωπος. Αν και η εμφάνισή του μπορεί να προκαλέσει μεγάλο άγχος, στην πραγματικότητα πρόκειται για έναν μηχανισμό προειδοποίησης του οργανισμού ότι υπάρχει κάποιο εμπόδιο στη ροή των ούρων – συνηθέστατα λόγω κάποιου λίθου (πέτρας) στο ουροποιητικό σύστημα.
Πώς δημιουργούνται οι λίθοι;
Τα ούρα περιέχουν διάφορα άλατα και μεταλλικά στοιχεία. Όταν η συγκέντρωση αυτών των ουσιών αυξηθεί –συχνά λόγω χαμηλής πρόσληψης υγρών– τα άλατα κρυσταλλώνονται, ενώνονται μεταξύ τους και σχηματίζουν λίθους. Οι πέτρες αυτές μπορεί να δημιουργηθούν στους νεφρούς και, καθώς μετακινούνται προς την ουροδόχο κύστη μέσω του ουρητήρα (το σωληνάκι που συνδέει το νεφρό με την ουροδόχο κύστη), ενδέχεται να φράξουν τη δίοδο.
Όταν ο ουρητήρας αποφράσσεται, τα ούρα λιμνάζουν, ο νεφρός διογκώνεται και οι μύες του ουρητήρα συσπώνται βίαια για να σπρώξουν το εμπόδιο. Αυτός ο έντονος σπασμός είναι που προκαλεί τον κολικό.
Ποια είναι τα κύρια συμπτώματα;
Το βασικότερο σύμπτωμα είναι ο αιφνίδιος, δυνατός πόνος στη μία πλευρά της μέσης ή στα πλευρά, ο οποίος συχνά ακτινοβολεί προς το κάτω μέρος της κοιλιάς και τη βουβωνική χώρα ακόμα και στον όρχι ή τα χείλη του αιδοίου όταν πρόκειται για γυναίκα. Ο πόνος έρχεται σε «κύματα» αυξομειούμενης έντασης.
Άλλα συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν:
· Ναυτία και εμετό, λόγω της κοινής νεύρωσης των νεφρών με το πεπτικό σύστημα.
· Αιματουρία (ροζ, κόκκινα ή καφέ ούρα).
· Συχνοουρία ή επιτακτική ανάγκη για ούρηση.
· Πυρετό και ρίγος, τα οποία αποτελούν σημείο επιπλοκής (μόλυνσης) και απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση.
Διάγνωση και Αντιμετώπιση
Η έγκαιρη διάγνωση είναι απαραίτητη για την ανακούφιση από τον πόνο και την προστασία της νεφρικής λειτουργίας. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει κλινική εξέταση, εξετάσεις αίματος και ούρων, καθώς και απεικονιστικό έλεγχο (υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία χωρίς σκιαγραφικό).
Η θεραπευτική προσέγγιση εξαρτάται από το μέγεθος, τη θέση και τη σκληρότητα του λίθου:
1. Συντηρητική αγωγή: Μικροί λίθοι (συνήθως κάτω των 5 χιλιοστών) αποβάλλονται αυτόματα. Χορηγούνται παυσίπονα, αντιφλεγμονώδη και φάρμακα που χαλαρώνουν τον ουρητήρα, σε συνδυασμό με άφθονη ενυδάτωση.
2. Επεμβατική αντιμετώπιση: Όταν ο λίθος είναι μεγάλος, δεν υποχωρεί ο πόνος ή υπάρχει απόφραξη και λοίμωξη, εφαρμόζουμε σύγχρονες, ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους. Στον εξοπλισμό της σύγχρονης ουρολογίας περιλαμβάνονται η εξωσωματική λιθοτριψία (ESWL) και η ενδοσκοπική/laser λιθοτριψία, που επιτρέπουν τη θραύση και αφαίρεση του λίθου ανώδυνα και με ταχεία επάνοδο στην καθημερινότητα.
Πρόληψη: Το κλειδί για να μην ξανασυμβεί
Αν έχετε εμφανίσει μία φορά λίθο, η πιθανότητα επανεμφάνισης στα επόμενα χρόνια είναι αυξημένη. Η πρόληψη στηρίζεται σε απλά αλλά καθοριστικά βήματα:
· Πίνετε άφθονο νερό: Στόχος είναι η παραγωγή τουλάχιστον 2-2,5 λίτρων διάφανων ούρων την ημέρα.
· Μειώστε το αλάτι: Το υπερβολικό αλάτι αυξάνει την αποβολή ασβεστίου στα ούρα.
· Ισορροπημένη διατροφή: Περιορίστε την υπερβολική κατανάλωση κόκκινου κρέατος και διατηρήστε υγιές σωματικό βάρος.
Ο κολικός του νεφρού είναι μια κατάσταση που αντιμετωπίζεται ταχύτατα και αποτελεσματικά όταν υπάρχει έγκαιρη ενημέρωση και εξειδικευμένη ουρολογική φροντίδα.