Της Αικατερίνας Βαντσιώτη
Φαρμακοποιός, Γενική Κλινική Κοζάνης
Το καλοκαίρι πλησιάζει και οι μέρες αναμένεται να γίνονται όλο και πιο ζεστές. Άραγε…πόσο ασφαλή για χρήση είναι τα φάρμακα μας όταν ο υδράργυρος χτυπάει κόκκινο; Είναι λύση το να φυλάσσουμε όλα τα φαρμακευτικά σκευάσματα του σπιτιού μας στο ψυγείο; Πώς πρέπει να μεταφέρονται τα φάρμακα κατά τις καλοκαιρινές διακοπές; Ποια σκευάσματα είναι περισσότερο ευαίσθητα στη μεταβολή της θερμοκρασίας και πόσο επισφαλές είναι τελικά να αφήνουμε φάρμακα στο αυτοκίνητο για ώρα ανάγκης;
Πάμε λοιπόν να δούμε μαζί τι ισχύει για την αποθήκευση των φαρμάκων το καλοκαίρι και πώς μπορούμε να εξασφαλίσουμε τις ιδανικές συνθήκες φύλαξής τους.
Ο σχεδιασμός των περισσότερων φαρμάκων προβλέπει αυτά να φυλάσσονται σε σκιερό μέρος χωρίς υγρασία και σε θερμοκρασία μεταξύ 22-25οC. Ωστόσο, προκειμένου να διασφαλιστεί η διατήρηση της δραστικότητάς τους, τα φάρμακα δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να εκτίθενται σε θερμοκρασία μεγαλύτερη των 30 οC. Αν και -ακόμα και τις θερμότερες καλοκαιρινές ημέρες- η θερμοκρασία αυτή δεν αγγίζει συνήθως τα σκιερά μέρη των κλιματιζόμενων σπιτιών, δεν μπορούμε να πούμε το ίδιο για την καμπίνα του αυτοκινήτου ή τον χώρο αποσκευών του αεροπλάνου όπου η θερμοκρασία μπορεί να υπερβεί κατά πολύ τους 30 οC.
Ορισμένα σκευάσματα ωστόσο, είναι περισσότερο ευαίσθητα από άλλα και στην περίπτωση αυτή η φύλαξή τους στο ψυγείο είναι αδιαπραγμάτευτη. Σε αυτή την κατηγορία, ανήκουν οι βιολογικοί παράγοντες (π.χ. μονοκλωνικά αντισώματα), οι διάφορες μορφές ινσουλίνης, ορμονικά σκευάσματα, πόσιμα εναιωρήματα αντιβιοτικών (σκόνη αντιβιοτικού που έχει ανασυσταθεί με νερό), εμβόλια, καθώς και ορισμένες οφθαλμικές σταγόνες αλλά και συμπληρώματα προβιοτικών με ζώντα βακτηριακά στελέχη.
Υπάρχουν βέβαια και φάρμακα που είναι μεν ευαίσθητα στη ζέστη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι συστήνεται η παραμονή τους στο ψυγείο. Η συσκευή αυτοενέσιμης αδρεναλίνης, τα αντισυλληπτικά, η ασπιρίνη και η λεβοθυροξίνη (φάρμακο του θυρεοειδούς) είναι παραδείγματα φαρμάκων που απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή τις θερμές μέρες. Συνεπώς, αποφεύγουμε να τα μεταφέρουμε άσκοπα μαζί μας χωρίς πρώτα να έχουμε διασφαλίσει, πως δεν εκτίθενται σε καμία περίπτωση σε θερμοκρασία μεγαλύτερη των 25 οC.
Τι μπορούμε λοιπόν να κάνουμε πρακτικά, για να διατηρήσουμε ακέραια τη δραστικότητα των φαρμάκων μας το καλοκαίρι;
- Αποθηκεύουμε τα φάρμακα σε δροσερό, σκιερό μέρος χωρίς υγρασία (σε σημείο δυσπρόσιτο για παιδιά και κατοικίδια).
- Στο ψυγείο φυλάσσουμε μόνο τα φάρμακα τα οποία απαιτούν διατήρηση σε θερμοκρασία 2-8 οC, χωρίς να έχουν άμεση επαφή με τρόφιμα (ιδανικά σε κάποιο ράφι και όχι στην πόρτα του ψυγείου).
- Εάν δε συνίσταται, δεν μεταφέρουμε τα φάρμακα στο ψυγείο. Η θερμοκρασία εκεί είναι κατά πολύ μικρότερη από τους 25οC και θα επηρεάσει τη δραστικότητα του σκευάσματος.
- Εάν χρειαστεί να μεταφέρουμε θερμοευαίσθητα φάρμακα στον προορισμό των διακοπών μας, εξασφαλίζουμε τη μεταφορά τους σε ισοθερμική τσάντα με παγοκύστες.
- Αποφεύγουμε να αφήνουμε για πολύ ώρα φάρμακα μέσα στο αυτοκίνητο τους καλοκαιρινούς μήνες. Εάν ταξιδέψουμε με άλλο μέσο, είναι προτιμότερο να μεταφέρουμε τα φάρμακα μαζί μας, παρά μέσα στις αποσκευές.
- Εάν χρειαστεί να λάβουμε την ημερήσια αγωγή μας εκτός σπιτιού, προτιμούμε να πάρουμε στην τσάντα μας όσα δισκία χρειαζόμαστε και να μην μεταφέρουμε άσκοπα όλο το κουτί μαζί μας.
- Συνίσταται να διατηρούμε τα δισκία μέσα στην αρχική τους συσκευασία. Η απομάκρυνσή τους από το blister αυξάνει την έκθεση του φαρμάκου στο περιβάλλον και συνεπώς τον ρυθμό αλλοίωσής του.
- Εάν παρατηρήσουμε κάποια αλλοίωση στα εξωτερικά χαρακτηριστικά του σκευάσματος αποφεύγουμε την κατανάλωσή του.
Για οποιαδήποτε απορία σχετικά με την ασφαλή φύλαξη και χορήγηση των φαρμάκων το καλοκαίρι, μην διστάσετε να ρωτήσετε τον/την φαρμακοποιό ή τον/την γιατρό σας για να ενημερωθείτε υπεύθυνα.